|
غم انگیز برای دانشجویان ایرانی:
دریافت شهریه از دانشجویان غیر اروپایی در سوئد
استکهلمیان – دولت پیشین
سوسیال دمکرات سوئد در ژانویه سال 2006 هیئتی را مسئول بررسی تغییر قوانین جهت
دریافت شهریه از دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا کرده و اجرای آن را در دستور
کار خود قرار داده بود. موضوعی که در آن زمان موجبات نگرانی از جمله دانشجویان
ایرانی علاقمند به تحصیل در سوئد و خانواده های آنان را فراهم آورد.
پس از برکنار شدن دولت, لارش
لیونبوری وزیر تحصیلات عالی از حزب لیبرال در دولت دست راست سوئد اعلام نمود
که اجرای این طرح را موقتا متوقف کرده است تا بررسی بیشتری در مورد آن صورت
بگیرد.
اما اینک به اعلام لارش لیونبوری وزیر تحقیق و آموزش عالی از حزب لیبرال در
دولت دست راست سوئد طرح شهریه ای نمودن دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی سوئد
برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا حداکثر تا پایان سال
2009
بصورت کامل پیاده خواهد شد. این خبری غم انگیز برای دانشجویان ساکن خارج از
اتحادیه اروپا (از جمله ایران) بشمار می رود که تاکنون قادر بوده اند در صورت
دارا بودن پذیرش بدون نیاز به پرداخت شهریه های کلان در معتبرترین دانشگاه های
سوئد به تحصیل بپردازند.
به گفته لارش لیونبوری همه احزاب دولتی در این رابطه با یکدیگر توافق دارند.
اما این پیشنهاد اصولا توسط
وزیر آمورش عالی دولت قبلی سوسیال دمکرات طرح و جهت بررسی به یک یک هیئت بررسی
محول شده بود. هدف پیشنهاد این بود که دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا
نتوانند با استفاده از سیستم رایگان تحصیلات عالی در سوئد که هزینه آن توسط
مالیات دهندگان سوئدی تامین میشود جای دانشجویان سوئدی و اروپایی را بگیرند. به
عبارت دیگر مالیات دهندگان سوئدی مجبور نشوند هزینه تحصیلات دانشجویان کشورهای
بیگانه را بپردازند. توجیهی البته منطقی اما نه چندان خوش آیند برای جوانان
ایرانی مایل به تحصیل در سوئد.
سنتی دیرینه از میان برداشته خواهد شد
بر طبق یک سنت قدیمی
تحصیلات در سوئد برای همه از مقطع ابتدایی تا آخرین مراحل عالی دانشگاهی رایگان
است. سوئد از معدود کشورهای غربی در جهان بشمار میرود که حتی از دانشجویان
خارجی نیز در صورتیکه از یک دانشگاه سوئدی پذیرش داشته و مخارج امرار معاش
خود را دارا باشند هیچ شهریه دانشگاهی برای ادامه تحصیلات دریافت نمی کند.
تاکنون دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا, از جمله دانشجویان ایرانی با استعداد,
که با نمرات خوب از ایران موفق میشدند از دانشگاهی در سوئد پذیرش بگیرند, بدون
اینکه نگرانی جهت پرداخت شهریه های سنگین دانشگاهی داشته باشند, فقط با نشان
دادن اینکه معادل مبلغ
6300
کرون سوئد جهت امرار معاش برای هر ماه را دارا هستند (که حتی لازم نبود آن را
خرج کنند و اقوام مقیم سوئدشان نیز میتوانستند برای آن تضمین بدهند), قادر
بودند که از سوئد ویزای تحصیلی و دانشجویی گرفته, به سوئد آمده و در دانشگاههای
معتبر این کشور به تحصیل بپردازند. در حالیکه دانشجویان ایرانی در صورت پذیرش
در دانشگاههای دیگر کشورهای غربی مجبور به پرداخت ده ها هزار دلار و یورو
بعنوان شهریه دانشگاهی هستند.
در یافت شهریه از دانشجویان ساکن خارج از اتحادیه اروپا
روز
25
ماه اکتبر سال
2006
نتیجه تحقیقاتی که دولت سوسیال دمکرات سوئد در ژانویه همان سال تقاضای آن را
نموده بود تسلیم این وزارتخانه گردید. پیشنهادات این هیئت بررسی که اینک با
تغییراتی به واقعیت در خواهد آمد کابوسی برای دانشجویان ایرانی مایل به تحصیل
در دانشگاههای سوئد است که بدون نیاز به پرداخت شهریه و بصورت کاملا رایگان در
معتبرترین دانشگاهها و مراکز آموزشعالی سوئد به تحصیل پرداخته اند.
به این ترتیب تحصیلات
دانشگاهی در سوئد نیز مانند ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورهای اتحادیه اروپا
برای دانشجویان داخل اتحادیه اروپا رایگان و برای دانشجویانی که از کشورهای
خارج از اتحادیه اروپا (مانند ایران) جهت تحصیل به سوئد می آیند متضمن پرداخت
شهریه دانشگاهی خواهد بود.
پیشنهادات هیئت بررسی تغییر
قوانین شهریه دانشگاهی
جزئیات کامل در زمینه
مقررات جدید هنوز اعلام نشده است اما لایحه آن قرار است در پاییز امسال تسلیم
پارلمان شود. اما به تحقیق همکار استکهلمیان پیشنهادات هیئت بررسی جهت تغییر
قوانین که قبلا تسلیم دولت شده و امروز مبنای اصلی تغییر مقررات قرار گرفته
دارای چندین بند بوده است. از جمله:
- هر دانشگاه و موسسه آموزش عالی میبایست شهریه ای را جهت دانشجویان کشورهای
خارج از اتحادیه اروپا مشخص نماید. هیئت بررسی تخمین میزند که چنین شهریه ای با
توجه به استانداردهای سوئد بسیار بالا خواهد بود. میانگین شهریه دانشگاهی در
دانشگاههای سوئد توسط هیئت بررسی حدود
80
هزار کرون برای هر سال تحصیلی برآورد شده است (بیش از
12
میلیون تومان, برای هر سال تحصیلی). با این وجود دانشگاه ها تنها جهت تامین
هزینه های خود مجاز به دریافت شهریه خواهند بود و اجازه سودآوری نخواهند داشت.
- دانشجویان میبایست بدون استثناء
بر اساس نمرات خود وارد دانشگاه شوند و برای مثال پذیرفتن دانشجویانی که پول
بیشتری از میزان شهریه درنظر گرفته شده پرداخت کنند ممنوع خواهد بود.
- برای دانشجویان برجسته و با استعداد خارج از اتحادیه اروپا, یک سیستم بورسیه
ایجاد خواهد شد تا استعداد این گروه از دانشجویان با استعداد و برجسته بواسطه
کمبود امکانات مالی به هدر نرود. بودجه این بورسیه از طریق مالیات دهندگان
تامین خواهد شد.
- برخی از دانشجویان تبعه خارج از اتحادیه اروپا از پرداخت شهریه معاف خواهند
بود. از جمله دانشجویانی که در سوئد اقامت دائم دارند و برای مثال از طریق
پیوند به این کشور آمده اند, دانشجویانی که در چهارچوب برنامه های تبادل دانشجو
به سوئد می آیند و همچنین اتباع سوئیس که عضو اتحادیه اروپا نیست اما دارای
قرارداد ویژه ای در این زمینه با اتحادیه اروپاست.
- دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا
غیر از شهریه, جهت تسلیم تقاضا نیز مجبور به پرداخت هزینه ای خواهند بود.
سیستم دریافت شهریه از دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا حداکثر تا
31
دسامبر
2009
بصورت کامل به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد.
اما همانطور که گفته شد جزئیات کامل
و نهایی در زمینه مقررات جدید هنوز اعلام نشده است.
آماری از دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا در سوئد
تعداد دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا که در یکی از دانشگاهها و مراکز
آموزش عالی سوئد مشغول به تحصیل هستند در طی
10
سال گذشته به دو برابر افزایش یافته است. در سال تحصیلی
2005
–
2004
تعداد
11339
دانشجوی خارج از اتحادیه اروپا در سوئد مشغول به تحصیل بوده اند. در طی همین
مدت تعداد دانشجویان آسیایی مشغول به تحصیل در سوئد از
500
نفر به
3579
نفر (آمار مربوط به سال تحصیلی
2005-
2004)
افزایش یافته است.
چنانچه این دانشجویان رشته مشابهی با استاندارد دانشگاه صنعتی کی تی اچ
استکهلم و یا دانشگاه صنعتی چلمرز گوتنبرگ را برای مثال در یکی از دانشگاههای
معتبر انگلستان یا آمریکا میخواندند مجبور به پرداخت شهریه ای حدود
70
هزار تا
140
هزار کرون برای هر سال تحصیلی میبودند. این مبلغ جدای از دیگر مخارجی مانند
مسکن, غذا, کتاب و غیره است که یک دانشجو جهت ادامه تحصیل مجبور به تامین آن
میباشد.
منتقدین چه میگویند
منتقدین میگویند که
شهریه ای کردن دانشگاههای سوئد برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا منجر به
کاهش تعداد دانشجویان غیر اروپایی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی سوئد خواهد شد.
یکی از معروفترین دانشگاههای سوئد, دانشگاه سلطنتی تکنیک استکهلم یا دانشگاه
"کی تی اچ" است. تنها این دانشگاه مشهور و معتبر سوئد دارای
17000
دانشجو است که
2000
آن متعلق به کشورهای خارج از اتحادیه اروپا هستند. از این
2000
دانشجو
1000
نفر در چهارچوب برنامه های تعویض دانشجو به سوئد آمده اند که در صورت تغییر
قوانین نیز از پرداخت شهریه معاف خواهند بود. هزار دانشجوی دیگر چنانچه قدرت
مالی پرداخت بیش از
12
میلیون تومان در سال فقط بابت شهریه دانشگاه را نداشته باشند در نهایت از تعداد
دانشجویان مشغول تحصیل کم خواهند شد.
اگر همین نسبت را به دیگر دانشگاهها و مراکز آموزش عالی سوئد تعمیم بدهیم رقم
قابل توجهی را تشکیل خواهد داد. و این مراکز بودجه ای را که از دولت جهت
فعالیتهای خود دریافت میکنند با کاهش دانشجو در حد قابل توجهی از دست خواهند
داد. تنها در مورد دانشگاه "کی تی اچ" این مبلغ حدود
50
الی
80
میلیون کرون در سال تخمین زده میشود. برای مراکز آموزش عالی کوچکتر سوئد که
دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا در برخی موارد
15
الی
20
درصد دانشجویانشان را تشکیل میدهند این زیان بمراتب بیشتر خواهد بود.
انتقاد دیگر منتقدین بر این است که
برای برخی رشته های دانشگاهی, بویژه در زمینه های تکنیکی, حتی متقاضی کافی
سوئدی و اروپایی وجود ندارد و پذیرش دانشجویان غیر اروپایی نقش قابل توجهی جهت
زنده نگاه داشتن اینگونه رشته ها در دانشگاههای سوئد ایفا میکنند.
و انتقاد دیگر که نسبت به شهریه ای کردن دانشگاههای سوئد برای دانشجویان خارج
از اتحادیه اروپا بیان میشود این است که در اینصورت نه با استعداد ترین
دانشجویان, بلکه دسته ای که توان مالی بیشتری دارند به دانشگاههای سوئد جذب
خواهند شد (بگذریم که در مورد دانشجویان ایرانی در حال حاضر نیز چنین است و این
عموما خانواده های متمول ایرانی هستند که قادر به تامین مخارج تحصیل فرزندان
خود در سوئد میباشند) مگر اینکه دولت تسهیلات اهدای بورسیه مفصلی را جهت جذب
اینگونه دانشجویان به مورد اجرا بگذارد. که البته چنین موردی در پیشنهادات
هیئت بررسی جهت تغییر قوانین شهریه دانشگاهی گنجانده شده است. منتقدین همچنین
معتقدند که هزینه فراهم آوردن چنین تسهیلات بورسیه ای ارزانتر از سیستم فعلی
که در آن تحصیلات دانشگاهی برای همه رایگان است نخواهد بود و خصوصا دانشگاهها و
مراکز آموزشی عالی کوچکتر در سوئد قدرت رقابت خود را از دست خواهند داد.
تجربه دانمارک
قوانین مشابهی در کشور همسایه, دانمارک, به مرحله اجرا گذاشته شده است.
تجربه دانمارک گویای آن است که پس از شهریه ای شدن دانشگاهها و مراکز آموزش
عالی دانمارک, تعداد دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا در این کشور تقریبا به
میزان صفر سقوط کرده است.
دانشگاهها و مراکز آموزش عالی سوئد
کشور
9
میلیونی سوئد, دارای
10
دانشگاه در میان لیست
100
دانشگاه برجسته و معتبر اروپا و دارای
11
دانشگاه در لیست
500
دانشگاه معتبر جهان است. آماری که بخودی خود گویای سطح علمی مرکاز آموزش عالی
این کشور بشمار می رود. در بررسی سال
2007
"جیائو تونگ" معتبرترین دانشگاهها و موسسات علمی سوئد در سطح بین المللی بشرح
زیر بوده اند:
1-
دانشگاه و مجموعه علمی کارولینسکا (استکهلم)
2-
دانشگاه اپسالا (اپسالا)
3-
دانشگاه استکهلم (استکهلم)
4-
دانشگاه لوند (لوند)
5-
دانشگاه صنعتی چلمرز (گوتنبرگ)
6-
دانشگاه گوتنبرگ (گوتنبرگ)
7-
دانشگاه سلطنتی تکنیک, کی تی اچ (استکهلم)
8-
دانشگاه کشاورزی اپسالا (اپسالا)
9-
دانشگاه امئو (امئو)
10-
مدرسه عالی بازرگانی (استکهلم)
11-
دانشگاه لینشوپینگ (لینشوپینگ)
ایرانیان مقیم و سیتی زن سوئد
ایرانیانی که در سوئد
اقامت دائم دارند و یا ایرانی تبارانی که سیتی زن (تبعه) این کشور هستند قادر
به استفاده از کمکهای تحصیلی و مالی دولت سوئد بوده و در آینده نیز در صورت
قبولی در دانشگاه بدون نیاز به پرداخت شهریه قادر به شروع و ادامه تحصیلات خود
خواهند بود. در صورتی که با فرد مقیم یا سیتی زن سوئد ازدواج کرده و اقامت
بگیرید نیز قادر به استفاده از همه این امکانات, مساوی با یک سیتی زن سوئد,
خواهید بود.
با توجه به اهمیتی که تصویب
مقررات دریافت شهریه از دانجشویان غیر اروپایی برای بسیاری از دانشجویان ایرانی
و خانواده های آنان دارد استکهلمیان روند آن را در آینده نیز با دقت دنبال
خواهد نمود و جزئیات بیشتری را در رابطه با آن بمجرد انتشار در اختیار
خوانندگان خود قرار خواهد داد.
|
